OSMANLI DURAKLAMA DÖNEMİ

Duraklama Nedenleri:

İç Nedenleri:

  • Merkezi yönetimin bozulması
  • Ordu ve donanmanın bozulması
  • Ekonominin bozulması
  • Eğitim sisteminin bozulması
  • Sosyal alandaki bozukluklar

Dış Nedenler:

  • İmparatorluğun doğal sınırlara ulaşması
  • Avrupa’nın yaptığı saldırılar
  • Avrupa’nın bilim ve teknikte ilerlemesi
  • Avrupa’nın yaptığı coğrafik keşifler ve kazandığı kapitülasyonlar

Osmanlı İran Savaşları

1577–1590 Savaşları

  • İran’ın taht mücadelesi içinde olmasından yararlanmak isteyen Osmanlı’nın, doğu sınırını güvence altına almak istemesi nedeniyle savaş yapılmıştır.
  • Ferhat Paşa Antlaşması imzalanmıştır.

Ferhat Paşa Antlaşması

  • Azerbaycan, Gürcistan, Doğistan ve Luristan Osmanlıya verildir
  • Osmanlı devleti doğudaki en geniş sınırlara ulaştı.

1603–1611 Savaşları

  • Osmanlı’nın Avusturya ile savaşması ve Osmanlı’nın Celali isyanlarla uğraşması nedeniyle İran tarafından başlatılmıştır.
  • İran savaşı kazandı ve Nasuh Paşa Antlaşması yapıldı.

Nasuh Paşa Antlaşması

  • Ferhat Paşa ile alınan yerler İran’a teslim edilmiştir.

1617–1618 Savaşları

  • İran’ın ödemesi gereken vergiyi ödememesi üzerine çıktı.
  • Serav Antlaşması yapıldı ve İran vergi ödemeyi kabul etti.

1626–1639 Savaşları

  • İran’ın Bağdat’ı ele geçirmesi üzerine Osmanlı sefere çıkmış ve İran’ın isteği üzerine Kasr-ı Şirin Antlaşması yapıldı.

Kasr-ı Şirin Atlaşması

  • Bağdat Osmanlıya geri verilecek
  • Revan ve Azerbaycan Osmanlıya bırakıldı.
  • Zagros Dağları sınır kabul edildi.
  • Çizilen sınır günümüz sınırlarına yakındır.

Osmanlı Venedik Savaşları

Girit’in Fethi

  • 24 yıl sürmüştür.
  • Kuşatmanın uzun sürmesi Osmanlı’nın ekonomisinin bozulmasına neden olmuştur.

Osmanlı Lehistan Savaşları

Hotin Seferi

  • Lehistan’ın Eflak-Boğdan’ın iç işlerine karışması
  • Genç Osman Yeniçerilere güvenmediği için seferi kısa süre sona erdirmiştir.

Hotin Antlaşması

  • Boğdan Osmanlı’ya geçti.
  • Lehistan, Osmanlı’nın iç işlerine karışmayacak.

1672–1676 Savaşları

  • Lehistan’ın Kazaklara saldırması üzerine savaş yapılmıştır.

Bucaş Antlaşması

  • Podolya Osmanlıya geçti.
  • Lehistan vergiye bağlandı.
  • Bu antlaşma ile Osmanlı en geniş sınırlara ulaşmıştır.

Osmanlı Rus Savaşları

  • Rusya’nın Kazaklara saldırması üzerine Osmanlı sefere çıktı.
  • Çehrin Kalesi Bahçesaray Antlaşması ile alındı.

Osmanlı Avusturya Savaşları

1593–1606 Savaşları

  • Avusturya’nın Osmanlı sınır ihlali yapması
  • 1596 yılında yapılan Haçova Savaşı kazanıldı. Ancak Doğuda ki İran tehdidi ve Celali İsyanlar nedeniyle Zitavatorok Antlaşması yapıldı.

Zitvatorok Antlaşması

  • Eğri, Kanije ve Estergon Kaleleri alındı.
  • Avusturya vergiye bağlandı.
  • Avusturya arşidükü, Osmanlı padişahına denk sayılacaktı. Bu madde ile Osmanlı’nın siyasi üstünlüğü sona ermiştir.

1662–1664 Savaşları

  • Avusturya’nın Erdel Beyliğini kışkırtması üzerine çıkmıştır.

Vasvar Antlaşması

  • Uyvar ve Navigrat Kaleleri Osmanlıya, Zirinvar ise Avusturya’ya bırakıldı.
  • Osmanlı’nın duraklamada Avusturya’dan toprak kazandığı son antlaşmadır.

II. Viyana Kuşatması

  • Avusturya’dan baskı gören Protestan Macarlar, Osmanlıdan yardım istemesi üzerine başlamıştır.

Not: Merzifonlu Kara Mustafa Paşa’nın Viyana’yı kuşattı ancak başarısız oldu.

Başarısızlığın Nedenleri:

  • Kırım’ın desteğini çekmesi
  • Lehistan’ın yardım ulaştırması
  • Viyana’nın yağmalanmadan alınması için oyalanılması

Karlofça Antlaşması (1699)

  • Banat, Temeşvar hariç tüm Macaristan Avusturya’ya bırakılacak.
  • Podolya ve Ukrayna Lehistana bırakılacak
  • Dalmaçya kıyıları ve Mora Venedik’e bırakılacak
  • Antlaşma 25 yıl geçerli olacak.

İstanbul Antlaşması (1700)

  • Azak Kalesi Ruslara bırakıldı.
  • Rusya, İstanbul’da elçi bulundurabilecekti.

İki Antlaşmanın Önemleri:

  • Osmanlı Devleti’nin büyük çapta toprak kaybettiği ilk antlaşmadır.
  • Osmanlı topraklarının paylaşıldığı ilk uluslar arası antlaşmadır.
  • Osmanlı bundan sonra kaybettiği toprakları geri alma politikasını izleyecektir.
  • Osmanlı’nın Orta Avrupa’daki hâkimiyeti zayıflamıştır.
  • Osmanlı Gerileme Dönemi başlamıştır.
  • İstanbul Antlaşması ile Rusya, Karadeniz’e inme fırsatı bulmuştur.

DURAKLAMA DÖNEMİ İSYANLARI

İstanbul İsyanları

  • Kapıkulu askerlerinden olan Yeniçeriler tarafından çıkarılmışlardır.
  • Bu isyanlar III. Murat, II. Osman, IV. Murat ve IV. Mehmet döneminde çıkmıştır.

Nedenleri:

  • Devlet otoritesinin bozulması, saray kadınlarının yönetime katılması
  • Ocak devlet anlayışı yerine devlet ocak için anlayışının gelmesi
  • Cülus ve ulufelerin ayarı düşük para ile ödenmesi

Çınar Vakası:

  • IV. Mehmet zamanında 37 devlet adamının çınar ağaçlarına asılarak idam edilmesi olayıdır. Vaka-i Vakvakiye adıyla da anılır.

Not: Bu isyanlar rejime değil, kişilere yöneliktir.

Celali İsyanları

Nedenleri:

  • Devlet otoritesinin ve tımar sisteminin bozulması
  • Savaşların uzun sürmesi ve ekonominin bozulması
  • Haçova savaşından kaçanların Anadolu’da eşkıyalık yapması

Sonuçları:

  • Anadolu’nun güven ve asayişi bozuldu.
  • Köylü toprağını terk ettiği için üretim azaldı.
  • Vergi toplamada sorunlar ortaya çıktı.
  • Kırsaldan şehirlere göçler başladı.
  • Şehitlerin nüfusu arttı ve işsizlik ortaya çıktı.

Eyalet İsyanları

  • Merkezden uzak yerlerde çıkmış isyanlardır.
  • Kırım, Yemen, Erdel, Eflak vb. yerlerde çıkmıştır.

Nedenleri:

  • Merkezi otoritenin zayıflaması
  • Devşirme kökenlilerin baskısı
  • Vergilerin artırılması
  • Osmanlı’dan ayrılma istekleri

Not: Merkezden uzakta oldukları için devlet otoritesini diğerleri kadar sarsmadılar.

Not: Milliyetçilik fikri gelişmediği için bağımsızlıkla sonuçlanmamıştır.

DURAKLAMA DÖNEMİ ISLAHATLARI

I. Ahmet

  • Ekber ve Erşet usulü getirilerek veraset sistemi değiştirildi. Bu sistemde en yaşlı olan şehzade başa geçerdi. Böylece kardeş katli kısmen de olsa engellendi.
  • Şehzadelerin sancağa çıkma usulü kaldırıldı.
  • Dönemin sadrazamı Kuyucu Mustafa Paşa isyanları şiddet kullanarak bastırmıştır.

II. Osman

  • Saray dışından evlendi.
  • Şeyhülislamın fetva verme dışındaki yetkilerini kaldırdı.
  • Yeniçeri ocağını kaldırmayı düşündüyse de öldürülerek başarısız olunmasına yol açıldı.

IV. Murat

  • Yeniçeri asilerini yakalatıp idam ettirdi.
  • İçki, uyuşturucu ve sigarayı yasakladı.
  • Kahvehaneleri kapattırdı.
  • Gece sokağa çıkma yasağı getirtti.
  • Tımarlı sipahilerin sayımını yaptırdı.
  • Devlet kurumlarındaki bozulmaların nedenleri ve çözülmesi için yapılabilecekleri içerin Koçi Bey Risalesi’ni yaptırdı.

Tarhuncu Ahmet Paşa

  • Devlete olan borçları tahsil ettirdi.
  • Kısıtlamalar yaparak denk bütçe oluşturdu.

Köprülü Mehmet Paşa

Sadrazam olmak için şu şartları öne sürdü:

  • Saray çevresi yönetime karışmayacak
  • Atamalarda tam yetkili olacak
  • Hakkında şikâyet olursa savunması alınacak
  • Ordu, donanma ve ekonomide düzenlemeler yaptı.

Fazıl Ahmet Paşa

  • Girit adası alındı.
  • Bucaş Antlaşması yapıldı.
  • Vasvar Antlaşması yapıldı.

Not: Bu isimler dışında; Koca Mustafa Paşa, Fazıl Mustafa Paşa, Amcazade Hüseyin Paşa da düzenlemeler yapmıştır.

Islahatların Genel Özellikleri

  • Kişilere bağlı kalmış ve köklü olamamıştır.
  • Yenilik karşıtları, Yeniçeriler, ulema ve saray çevresinin olumsuz tutumları yüzünden ıslahatlar başarısız olmuştur.
  • Islahatlarda Avrupa örnek alınmamıştır.
Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: