Osmanlı Gerileme Dönemi

  • Karlofça ve Pasorofça Antlaşmaları ile kaybedilen yerleri geri almak amacıyla faaliyetler yürütülmüştür.

Edirne Olayı

  • Cebeci isyanı ile II. Mustafa tahttan indirildi ve III. Ahmet tahta çıktı.
  • Rejime karşı değil, şahıslara karşı yapılmıştır.

Osmanlı – Rus İlişkileri

Prut Savaşı

Nedenleri

  • Rusya’nın İsveç kralını takip bahanesiyle sınır ihlallerinde bulunması
  • Osmanlı’nın İstanbul Antlaşması ile kaybettiği toprakları ve hakları geri almak istemesi

Not: Baltacı Mehmet Paşa, Yeniçerilere güvenmemesi üzerine Prut Antlaşması imzalandı. Bu antlaşmaya göre Azak Kalesi geri alındı.

Not: Prut Savaşı ile Osmanlı’nın kaybettiği yerleri geri alma umudu doğmuştur.

Osmanlı – Venedik – Avusturya İlişkileri

1715 Osmanlı – Venedik Savaşları

Nedenleri

  • Mora’nın Osmanlı’dan yardım istemesi
  • Venedik kışkırtması ile Karadağ’ın isyan etmesi
  • Venedik’in Osmanlı ticaret gemilerine saldırması

Not: Osmanlı Mora’yı geri aldı; bunun sonucunda Avusturya ile yaptığı Petervaradin Savaşını kaybetti.

Pasorofça Antlaşması

Maddeleri

  • Mora, Osmanlı’ya; Dalmaçya kıyıları Venedik’e bırakıldı.
  • Belgrad, Temaşvar, Kuzey Sırbistan; Avusturya’ya bırakıldı.

Önemi

  • Osmanlının Orta Avrupa hakimiyeti son buldu.
  • Osmanlı batıda savunmaya önem vermeye başladı.
  • Lale Devri başladı.

Osmanlı – İran Savaşı

Nedenleri

  • Osmanlının, İran’ın iç karışıklıklarından faydalanılarak kayıpları telafi etmek istemesi
  • Kafkaslardan Rusya’nın önünü kesmek istemesi
  • İran’daki sunilere yardım edilmek istenmesi

İstanbul Antlaşması

  • İran toprakları Osmanlı ile Rusya arasında paylaştırılacak
  • Osmanlı ile Rusya arasındaki ilk ittifak antlaşmasıdır.

Osmanlı – Rus – Avusturya Savaşı

Nedenleri

  • Rusya’nın Lehistan’ın iç işlerine karışması
  • Rusya’nın Balkanlardaki faaliyetleri
  • Avusturya ile Rusya ararsındaki ittifak
  • Osmanlı’nın Pasarofça ile kaybettiği yerleri geri almak istemesi

Not: Osmanlı iki cephede savaşarak başarılı oldu. Fransa arabuluculuğu ile Belgrat Antlaşması imzalandı.

Belgrat Antlaşması

Nedenleri

  • Pasarofça ile kaybedilen yerler -Belgrat dâhil- geri alındı.
  • Azak Kalesi yıkılarak Ruslara bırakıldı.
  • Ruslar Karadeniz’de gemi bulunduramayacaktı.
  • Rus hükümdarı Osmanlı, Avusturya ve Fransa kralına denk sayılacaktı.

Önemi

  • VIII. yy.da imzalanan son karlı antlaşmadır.
  • Karadeniz son kez Türk gölü haline geldi.
  • Humbaracı ocağı başarılı oldu. Buna bağlı olarak Avrupai ıslahatlara önem verilmeye başlandı.
  • 1740 tarihinde Fransa’ya verilen kapitülasyonlar sürekli hale getirildi.

1768–1774 Osmanlı-Rus Savaşları

Nedenleri

  • Rusya’nın Lehistan’ın iç işlerine karışması
  • Rusya’nın Balkan politikası
  • Rusya’nın Çeşmede Osmanlı donanmasını yakması

Not: Osmanlı donanması İnebahtı (1571), Çeşme (1770), Navarin (1827), Sinop (1853)’ta yakılmıştır.

Küçük Kaynarca Antlaşması

İçerik:

  • Kırım’a bağımsızlık verilecek; ancak dini bakımdan Osmanlı’ya bağlı kalacak
  • Rusya İstanbul’da sürekli elçi bulunduracak
  • Rusya Karadeniz’de donanma bulundurabilecek
  • Rusya’ya kapitülasyonlar verilecek
  • Osmanlı savaş tazminatı ödeyecek

Önemi

  • İlk defa halkı tamamen Türk ve Müslüman olan bir toprak kaybedildi.
  • İlk kez halifelik makamı siyasi bir güç olarak kullanıldı.
  • Rusya elçilikleri ile Osmanlı içişlerine karışma fırsatı buldu.
  • Karadeniz Türk gölü olmaktan çıktı.
  • Rusya’ya ilk defa ayrıcalık verildi.
  • Osmanlı ilk defa savaş tazminatı ödedi.

Aynalıkavak Tenkihnamesi

  • Rusya’nın Kırım’ın iç işlerine karışarak Kırım hanını kendi etkisi ile seçtirmesi üzerine iki devlet savaş durumuna geldi. Ancak Fransa arabuluculuğu ile bir sözleşme yapıldı.

Buna göre:

  • Rusya askerlerini geri çekecek
  • Osmanlı Şahin Giray’ı han olarak tanıyacak

Not: Halkın Şahin Giray’a karşı ayaklanması üzerine Rusya Kırım’ı işgal etti.

Osmanlı – Rus – Avusturya Savaşı (1787–1792)

Nedenleri

  • Rusya’nın Kırım’ı işgal etmesi
  • Osmanlı’nın Rusya’nın güneye inmesinin engellemek istemesi
  • Grek Projesi ile Avusturya ve Rusya’nın Bizans’ı canlandırmak istemesi

Gelişimi

  • Avusturya milliyetçilik akımı etkisi ile savaştan çekildi. Osmanlı ile Ziştovi Antlaşmasını yaptı ve sınırlar savaş öncesine döndü.
  • Rusya ile Yaş Antlaşması imzalandı ve Kırım’ın Rusya’ya ait olduğu kabul edildi.
  • Yaş Antlaşması ile Osmanlı dağılma dönemine girmiştir.

Fransa’nın Mısır İşgali (1789–1802)

İşgal Nedenleri

  • Akdeniz hâkimiyetini güçlendirmek
  • İngiltere’nin sömürgelerini denetim altına almak
  • Dağılmakta olan Osmanlı’dan pay almak

Gelişimi

  • Osmanlı, İngiltere ve Rusya ittifak kurdu ve El-Ariş Antlaşması ile Mısır Osmanlıya geri verildi.

Önemi

  • Rusya ilk defa boğazları geçerek Akdeniz’e indi.
  • Nizam-ı Cedit ordusunun başarılı olması yenilikleri güçlendirdi.
  • İngiltere sömürge güvenliğini sağladı.
  • Osmanlı denge politikasına yöneldi.

Gerileme Dönemi Islahatları

Lale Devri

  • III. Ahmet döneminde Pasarofça Antlaşması ile başlayan ve Patrona Halil İsyanı ile son bulan dönemdir. Devrin sadrazamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa’dır.
  • Avrupa’ya geçici elçilikler kurudu.
  • Matbaa ilk kez kullanıldı.
  • İlk itfaiye ve çiçek aşısı uygulandı.
  • Yalova Kâğıt Fabrikası kuruldu.
  • İstanbul’da kumaş ve çini fabrikası açıldı.
  • İlk defa Avrupa örnek alınarak bilim, kültür vs. alanında yenilikler yapıldı.
  • Lüks ve israfın artması ve İran yenilgisi üzerine bu dönem isyanla son bulmuştur.

I. Mahmut

  • Humbaracı Ahmet Paşa bu dönemde humbaracı ve topçu ocağını ıslah etti.
  • Kara mühendishanesi açıldı. Burada kara subayı ihtiyacı karşılanmıştır.
  • Osmanlı onluk sisteme göre yeniden düzenlendi.

III. Mustafa

  • Baron dö Tott, topçu ocağını yeniledi.
  • Deniz mühendishanesi açıldı.
  • İlk iç borçlanma (esham usulü) yapıldı.
  • Donanma ıslah edildi.

I. Abdülhamit

  • Yeniçeri sayımı yapıldı.
  • Tımar sistemi düzenlendi.
  • Humbaracı, topçu ve lağımcı ocakları ıslah edildi.

III. Selim

  • Nizam-ı Cedit ordusu kuruldu ve bu orduya özel İrad-ı Cedit hazinesi oluşturuldu.
  • Yerli malı teşvik edildi.
  • Avrupa’da sürekli elçilikler açıldı.
  • Kara ve deniz mühendishaneleri geliştirildi.
  • Fransızca devletin ilk resmi yabancı dili oldu.
  • Fransa ve İsveç’ten uzmanlar ve öğrenciler getirildi.
  • İlk devlet matbaası kuruldu.
  • Bu dönem Kabakçı Mustafa İsyanı ile bitti.

Islahatların Genel Özellikleri

  • Avrupa örnek alınmıştır.
  • 17. yy.a göre daha köklüdür.
  • Islahatlar askeriyeye yoğunlaşmıştır.
  • Yeniçeriler ve ulema etkisiyle başarılı olunamadı.
Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: